UI/UX Tasarım Prensipleri: Kullanıcı Dostu Web Sitesi Rehberi

Bir web sitesinin başarısı sadece görünüşüne değil, kullanıcıların onunla nasıl etkileşime girdiğine bağlıdır. UI (User Interface) ve UX (User Experience) bu iki boyutu kapsayan tasarım disiplinleridir.

UI vs UX: Fark Nedir?

• UI (Kullanıcı Arayüzü) = Nasıl görünüyor? Renkler, fontlar, butonlar, layoutlar
• UX (Kullanıcı Deneyimi) = Nasıl hissettiriyor? Kullanım kolaylığı, akış, memnuniyet

Analoji: Bir restoranda UI = yemeğin sunumu ve tabağın tasarımı. UX = sipariş verme kolaylığı, bekleme süresi, genel deneyim.

10 Temel UI/UX Prensibi

1. Tutarlılık (Consistency)

Aynı elementler her yerde aynı görünmeli ve çalışmalı:

• Aynı buton stili
• Aynı renk kodlaması
• Aynı font hiyerarşisi
• Aynı ikonlar aynı anlamda

2. Görsel Hiyerarşi

Kullanıcı en önemli bilgiyi ilk görmeli:

• Başlıklar büyük, detaylar küçük
• Renk kontrastıyla dikkat çekme
• Beyaz alan ile nefes aldırma
• CTA butonları öne çıkmalı

3. Basitlik (Simplicity)

"Mükemmellik eklenecek bir şey kalmadığında değil, çıkarılacak bir şey kalmadığında ulaşılır."

• Gereksiz elementleri kaldırın
• Her sayfanın tek bir amacı olsun
• Seçenekleri sınırlayın (Hick's Law)
• Progressive disclosure uygulayın

4. Geri Bildirim (Feedback)

Kullanıcı her aksiyonun sonucunu görmeli:

• Buton tıklanınca görsel değişim
• Form gönderilince başarı mesajı
• Hata durumunda açık hata mesajı
• Loading durumunda spinner/skeleton

5. Erişilebilirlik (Accessibility)

Herkes sitenizi kullanabilmeli:

• Yeterli renk kontrastı (WCAG AA)
• Görsellerde alt etiketleri
• Klavye navigasyonu
• Screen reader uyumluluğu
• Font boyutu en az 16px

6. Afforrdance (Kullanım İpuçları)

Elementler ne yapabileceklerini belli etmeli:

• Tıklanabilir elementler tıklanabilir görünmeli
• Link'ler renkli ve altı çizili
• Butonlar buton gibi görünmeli
• Input alanları giriş bekliyor mesajı vermeli

7. Kullanıcı Kontrolü

Kullanıcı her zaman kontrol hissetmeli:

• Geri alma (undo) imkanı
• İptal butonu
• Kolay navigasyon
• Arama fonksiyonu
• Breadcrumb navigasyonu

8. Hata Önleme

Hatalar olmadan önce önlenmeli:

• Form validasyonu (gerçek zamanlı)
• Silme işleminde onay isteği
• Otomatik kaydetme
• Akıllı varsayılan değerler

9. Tanıma vs Hatırlama

Kullanıcı hatırlamak yerine tanımalı:

• Açık etiketler ve menüler
• Son arananlar
• Yakın zamanda görüntülenenler
• İpuçları ve öneriler

10. Estetik ve Minimalizm

Güzellik ve işlevsellik bir arada:

• Temiz, düzenli tasarım
• Amaca uygun renk paleti
• Beyaz alan kullanımı
• Tutarlı tipografi

Yaygın UX Hataları

| Hata | Sonuç | Çözüm | |------|-------|-------| | Yavaş yükleme | Kullanıcı terk | Performans optimizasyonu | | Karmaşık navigasyon | Kaybolma | Basit menü yapısı | | Küçük butonlar | Mobilde tıklayamama | Min 44x44px | | Pop-up aşırılığı | Rahatsızlık | Minimal ve zamanlı | | Gizli CTA | Dönüşüm kaybı | Belirgin CTA | | Zayıf kontrast | Okunmama | WCAG uyumluluk | | Form uzunluğu | Terk | Minimum alan |

UI/UX Tasarım Araçları

| Araç | Kullanım | Fiyat | |------|----------|-------| | Figma | UI tasarım + prototip | Freemium | | Adobe XD | UI tasarım | Adobe abonelik | | Sketch | UI tasarım (Mac) | Ücretli | | Maze | UX test | Freemium | | Hotjar | Heatmap + kullanıcı testi | Freemium |

UX Kontrol Listesi

• Sayfa 3 saniye içinde yükleniyor mu?
• Ana CTA ilk ekranda görünüyor mu?
• Navigasyon 3 tıkla hedeflere ulaştırıyor mu?
• Formlar minimum alan içeriyor mu?
• Mobilde rahat kullanılıyor mu?
• Hata mesajları açık ve yönlendirici mi?
• Renk kontrastı WCAG AA standartlarını karşılıyor mu?

Sonuç

İyi UI/UX tasarım, kullanıcıları mutlu eden ve dönüşüm sağlayan web siteleri yaratır. Güzel görünüm (UI) kullanıcıyı çeker, iyi deneyim (UX) kullanıcıyı tutar. İkisi birlikte başarılı bir web sitesinin temelidir.

Kullanıcı odaklı, profesyonel bir web sitesi yaptırmak isterseniz benimle iletişime geçin: info@cagribilgehan.com. Projelerime göz atın: cagribilgehan.com