TypeScript Nedir ve Neden Kullanılır?

JavaScript web'in dilidir — ama bazı zayıflıkları var. Büyük projelerde hata ayıklamak zorlaşır, refactoring riskli hale gelir ve ekip çalışmasında karmaşıklık artar. TypeScript bu sorunları çözmek için doğdu.

TypeScript Nedir?

TypeScript, Microsoft tarafından geliştirilen, JavaScript'in üst kümesi (superset) olan bir programlama dilidir. JavaScript'e tip sistemi ekler ve derleme zamanında hataları yakalar.

Her geçerli JavaScript kodu, geçerli TypeScript kodudur — ama TypeScript ekstra güç sunar.

JavaScript vs TypeScript

// JavaScript — Çalışma zamanında hata
function topla(a, b) {
  return a + b;
}
topla("5", 3); // "53" — beklenmedik sonuç!

// TypeScript — Derleme zamanında hata yakalar
function topla(a: number, b: number): number {
  return a + b;
}
topla("5", 3); // HATA! string number'a atanamaz

Neden TypeScript Kullanmalısınız?

1. Erken Hata Yakalama

• Tip hataları derleme zamanında yakalanır
• Runtime hatalarını %15-25 azaltır
• Refactoring güvenli hale gelir

2. Daha İyi Geliştirici Deneyimi

• Otomatik tamamlama (IntelliSense)
• Fonksiyon parametreleri ve dönüş tipleri görünür
• Kodu okumak daha kolay
• Navigasyon (go to definition)

3. Büyük Projelerde Güvenlik

• 10.000+ satırlık projelerde hata riski azalır
• Ekip üyeleri kodu daha kolay anlar
• API kontratları tip olarak tanımlanır
• Refactoring tüm kullanımları günceller

4. Ekosistem Desteği

• React, Vue, Angular — hepsi TypeScript destekler
• Next.js varsayılan olarak TypeScript ile gelir
• Node.js backend'de de kullanılır
• Npm paketlerinin çoğunda tip tanımları var

Temel TypeScript Kavramları

Temel Tipler

let isim: string = "Çağrı";
let yas: number = 28;
let aktif: boolean = true;
let hobi: string[] = ["kod", "müzik"];

Interface

interface Kullanici {
  id: number;
  isim: string;
  email: string;
  yas?: number; // opsiyonel
}

Type

type Durum = "aktif" | "pasif" | "beklemede";
type ApiYanit<T> = {
  data: T;
  hata: string | null;
};

Generics

function ilkEleman<T>(dizi: T[]): T | undefined {
  return dizi[0];
}

TypeScript Kullanım İstatistikleri

| Metrik | Değer | |--------|-------| | npm indirme (haftalık) | 50M+ | | GitHub yıldız | 97K+ | | Kullanan şirketler | Microsoft, Google, Airbnb, Slack | | Stack Overflow popülerlik | En sevilen dil top 5 | | Yeni projeler | %78 TypeScript tercih |

Ne Zaman TypeScript Kullanmalı?

Kullanın:

• Orta-büyük ölçekli projeler
• Ekip projeleri (2+ geliştirici)
• Uzun ömürlü projeler
• API geliştirme
• Kütüphane/framework geliştirme

Gerekmeyebilir:

• Küçük script'ler
• Hızlı prototip
• Tek seferlik araçlar
• Çok basit web sayfaları

TypeScript'e Başlangıç

Kurulum:

npm install -g typescript
tsc --init

Next.js ile:

npx create-next-app@latest --typescript

Öğrenme Kaynakları:

• TypeScript Handbook — Resmi dokümantasyon
• TypeScript Playground — Tarayıcıda deneme
• Total TypeScript — Matt Pocock'un kursu
• Type Challenges — Pratik yapma

Sonuç

TypeScript, modern web geliştirmenin standart aracı haline geldi. JavaScript biliyorsanız TypeScript öğrenmek çok kolay ve getirisi çok büyük. Daha az hata, daha iyi geliştirici deneyimi ve daha sürdürülebilir kod — TypeScript ile yazılım geliştirmek bir üst seviye.

TypeScript ile modern web uygulamaları geliştirmek veya öğrenmek isterseniz benimle iletişime geçin: info@cagribilgehan.com. Projelerime göz atın: cagribilgehan.com