Monolitik vs Mikroservis: Hangi Mimariyi Ne Zaman Seçmeli?

Yazılım dünyasının en sıcak tartışmalarından biri: Monolitik mi, mikroservis mi? Gerçek şu ki, ikisi de doğru — doğru bağlamda.

Monolitik Mimari Nedir?

Monolitik mimaride tüm uygulama tek bir birim olarak geliştirilir, deploy edilir ve çalıştırılır.

┌─────────────────────────────┐
│       MONOLİTİK UYGULAMA    │
│  ┌──────────┐ ┌──────────┐  │
│  │ Kullanıcı│ │  Sipariş │  │
│  │ Modülü   │ │  Modülü  │  │
│  └──────────┘ └──────────┘  │
│  ┌──────────┐ ┌──────────┐  │
│  │  Ödeme   │ │   Stok   │  │
│  │  Modülü  │ │  Modülü  │  │
│  └──────────┘ └──────────┘  │
│        TEK VERİTABANI        │
└─────────────────────────────┘

Monolitiğin Avantajları

• Basit geliştirme — Tek kod tabanı, tek IDE
• Kolay debug — Tüm kod aynı yerde
• Basit deploy — Tek artifact deploy et
• Düşük maliyet — Az altyapı gereksinimi
• ACID transaction'lar — Tek veritabanında kolay

Monolitiğin Dezavantajları

• Ölçekleme zorluğu — Tüm uygulama birlikte ölçeklenir
• Teknoloji kilidi — Tek dil/framework zorunluluğu
• Büyük kod tabanı — Zamanla karmaşıklaşır
• Deploy riski — Küçük değişiklik bile tüm uygulamayı etkiler
• Ekip darboğazı — Büyük ekipler çakışma yaşar

Mikroservis Mimarisi Nedir?

Mikroservis mimarisinde uygulama, küçük ve bağımsız servislere ayrılır.

┌──────────┐  ┌──────────┐  ┌──────────┐
│ Kullanıcı│  │ Sipariş  │  │  Ödeme   │
│ Servisi  │  │ Servisi  │  │ Servisi  │
│   DB-1   │  │   DB-2   │  │   DB-3   │
└──────────┘  └──────────┘  └──────────┘
      ↕ API Gateway ↕

Mikroservisin Avantajları

• Bağımsız deploy — Her servis ayrı deploy edilir
• Teknoloji çeşitliliği — Her servis farklı dilde yazılabilir
• Bağımsız ölçekleme — Sadece yoğun servis ölçeklenir
• Ekip bağımsızlığı — Her takım kendi servisinden sorumlu
• Hata izolasyonu — Bir servis çökerse diğerleri etkilenmez

Mikroservisin Dezavantajları

• Dağıtık sistem karmaşıklığı — Network hataları, latency
• Veri tutarlılığı — ACID yerine eventual consistency
• Operasyonel yük — Monitoring, logging, service mesh
• Debug zorluğu — Hata birden fazla servis arasında olabilir
• Maliyet — Daha fazla altyapı, daha fazla DevOps efor

Karar Çerçevesi

Monolitik Seçin Eğer:

• ✅ Küçük ekip (1-5 kişi)
• ✅ Yeni proje / MVP / startup
• ✅ Basit iş alanı
• ✅ Sınırlı DevOps deneyimi
• ✅ Hızlı iterasyon öncelikli

Mikroservis Seçin Eğer:

• ✅ Büyük ekip (10+ kişi)
• ✅ Olgun proje, kanıtlanmış iş modeli
• ✅ Farklı ölçekleme gereksinimleri
• ✅ Güçlü DevOps kültürü
• ✅ Bağımsız deploy ihtiyacı

Üçüncü Yol: Modüler Monolit

Monolitik mimarinin basitliğini koruyarak, modüler yapının avantajlarını alan bir yaklaşım:

┌─────────────────────────────────┐
│        MODÜLER MONOLİT          │
│  ┌─────────┐   ┌─────────┐     │
│  │ Modül A │   │ Modül B │     │
│  │ (kendi  │   │ (kendi  │     │
│  │ API'si) │   │ API'si) │     │
│  └─────────┘   └─────────┘     │
│        PAYLAŞILAN VERİTABANI     │
└─────────────────────────────────┘

BilgeOne'da bu yaklaşımı kullanıyoruz. Her sektör (restoran, otel, market) bir modül olarak tasarlandı. İleride gerekirse, herhangi bir modül bağımsız servise çıkarılabilir.

Gerçek Dünya Örnekleri

| Şirket | Başlangıç | Geçiş | Sonuç | |--------|-----------|-------|-------| | Netflix | Monolitik | → Mikroservis | 1000+ servis | | Amazon | Monolitik | → Mikroservis | SOA → Mikroservis | | Shopify | Modüler Monolit | Monolit kalıyor | Ruby on Rails monolit | | Basecamp | Monolitik | Monolit kalıyor | "Majestic Monolith" |

Sonuç

Doğru mimari, projenizin bağlamına bağlıdır. Başlangıçta monolitik ile hızlı ilerleyin, büyüdükçe modüler yapıya geçin, ve ancak gerçekten gerektiğinde mikroservise bölün.

"Monolitik başla, modülerleştir, gerektiğinde servislere ayır. Sıra atlamaya kalkma." — F. Çağrı Bilgehan

Bu mimari kararları interaktif olarak pratik yapmak için LabLudus platformunu ziyaret edin.