Veritabanı Temelleri: SQL vs NoSQL Hangisini Seçmeli?

Her web uygulamasının bir veritabanına ihtiyacı var. Kullanıcı bilgileri, ürünler, siparişler, blog yazıları — hepsi veritabanında saklanır. Ama hangi veritabanını kullanmalısınız? SQL mi NoSQL mi?

Veritabanı Nedir?

Veritabanı, verilerin organize şekilde saklandığı ve yönetildiği bir sistemdir. İki ana kategori var:

SQL (İlişkisel) Veritabanları

Veriler tablolar halinde, satır ve sütunlarla organize edilir. Tablolar arasında ilişkiler (relations) kurulur.

Popüler SQL Veritabanları:

• PostgreSQL — En güçlü açık kaynak, JSON ve full-text search desteği
• MySQL — En yaygın, WordPress'in arkasındaki güç
• SQLite — Hafif, dosya tabanlı, mobil uygulamalarda yaygın

SQL Avantajları:

• ACID uyumluluğu — Veri tutarlılığı garantisi
• Yapısal bütünlük — Şema ile veri doğrulama
• Karmaşık sorgular — JOIN, GROUP BY, alt sorgular
• Olgun ekosistem — 40+ yıllık deneyim
• Standart dil — SQL her yerde geçerli

SQL Dezavantajları:

• Yatay ölçekleme zor
• Şema değişiklikleri maliyetli
• Yapılandırılmamış veri için uygun değil

SQL Ne Zaman Kullanılır?

• E-ticaret (siparişler, ürünler, stok)
• Finans uygulamaları (tutarlılık kritik)
• CRM sistemleri
• İlişkisel veri yapıları

NoSQL Veritabanları

Veriler tablo yerine farklı formatlarda saklanır: doküman, key-value, graf, veya sütun ailesi.

NoSQL Türleri:

1. Doküman Bazlı:

• MongoDB — JSON benzeri dokümanlar, esnek şema
• Uygun: İçerik yönetim sistemleri, kataloglar

2. Key-Value:

• Redis — Bellek içi, ultra hızlı
• Uygun: Caching, oturum yönetimi, gerçek zamanlı veri

3. Graf:

• Neo4j — İlişki ağları
• Uygun: Sosyal ağlar, öneri motorları

4. Sütun Ailesi:

• Cassandra — Büyük veri, yüksek yazma hızı
• Uygun: IoT veri akışları, log sistemleri

NoSQL Avantajları:

• Esnek şema — Yapı değişiklikleri kolay
• Yatay ölçekleme — Sunucu ekleyerek büyüme
• Yüksek performans — Belirli senaryolarda çok hızlı
• Büyük veri — Terabaytlarca veri yönetimi

NoSQL Dezavantajları:

• Karmaşık sorgularda sınırlı
• Veri tutarlılığı garanti değil (eventual consistency)
• JOIN işlemleri yok veya sınırlı
• Her tür için farklı sorgu dili

Karşılaştırma

| Kriter | SQL | NoSQL | |--------|-----|-------| | Veri yapısı | Tablo (satır/sütun) | Esnek (doküman/key-value) | | Şema | Katı şema | Esnek/şemasız | | Ölçekleme | Dikey (güçlü sunucu) | Yatay (daha fazla sunucu) | | Tutarlılık | Güçlü (ACID) | Esnek (BASE) | | Sorgular | SQL (standart) | Veritabanına özel | | İlişkiler | Güçlü (JOIN) | Sınırlı | | Performans | Karmaşık sorgularda iyi | Basit okuma/yazmada iyi | | Olgunluk | 40+ yıl | 15+ yıl |

Proje Tipine Göre Öneri

| Proje | Önerilen Veritabanı | |-------|-------------------| | E-ticaret | PostgreSQL | | Blog/CMS | MongoDB veya PostgreSQL | | Sosyal medya | PostgreSQL + Redis | | IoT veri akışı | Cassandra | | Gaming leaderboard | Redis | | Arama motoru | Elasticsearch | | Chat uygulaması | MongoDB + Redis |

Sonuç

"En iyi veritabanı" diye bir şey yoktur — projenize en uygun veritabanı vardır. SQL tutarlılık ve karmaşık ilişkiler için mükemmel. NoSQL esneklik ve ölçeklenme için güçlü. Çoğu modern uygulama aslında her ikisini birlikte kullanır (polyglot persistence).

Projeniz için doğru veritabanı mimarisini tasarlamak isterseniz benimle iletişime geçin: info@cagribilgehan.com. Projelerime göz atın: cagribilgehan.com